تاریخچه شرکت واحد اتوبوس رانی تهران و حومه

در قرننوزدهم ایران با توجه به چاه های نفت کشف شده مورد علاقه زیاد روسها و اروپائیها قرار گرفت و هر کدام با روشهای گوناگون در ایران به دنبال اهداف اقتصادی خودبودند. این روشها گاه نیز به صورت بررسی سرمایه گذاری آزاد انجام می گرفت.

صنعت حمل و نقل نیز جزء سرمایه گذاری آزاد محسوب میگردید کهبا توجه به نوبودن صنعت باید در کشور مورد بررسی قرار می گرفت. براین اساس اولیناتوبوس توسط یک تاجر بلژیکی در شهر رشت ( با توجه به موقعیت اقتصادی و تعداد جمعیتدارای توجیه اقتصادی برآورد گردید ) بکار گرفته شد. امّا به مرور زمان و با توجهبه میزان کرایه ، سود آوری و زیرساختهای حمل و نقل توجیه اقتصادی آن رد گردید بههمین دلیل اتوبوس بکارگرفته شده به یکی از تجّار ایرانی به نام (معین التجّار) فروخته شد.

او نیز پس از انقلاب مشروطه اتوبوس خود را به تهران آورد وباکرایه هر نفر ۳ شاهی مشغول به فعالیت گردید به مرور زمان تقاضا برای استفاده ازاین خودرو بیشتر گردید و در چند سال بعد چندین اتوبوس توسط تجار مختلف وارد شهرگردید و در امر جابه جایی مسافر بکار گرفته شد .

امّا اغلب اتوبوسها ی شاغل با توجه به مسافت طی شده از اروپاتا مقصد بکار گیری در ایران ، بعد مسافت و زمان حمل ، مستهلک بود و هزینه حمل ونقل بالایی را طلب مینمود این مشکلات باعث پایه گذاری صنعت اتومبیل سازی در ایرانگردید. براین اساس صنایع مونتاژ خودرو برای اولین بار در شهرهای تبریز ، رشت وتهران آغاز به فعالیت نمود.

این کارخانجات اغلب با مونتاژ قطعات خودرو و ساخت بعضی ازقطعات بدنه تاسیس گردید و به مرور زمان دولت ایران به ایجاد صنایع جانبی وزیرساختها پرداخت.

اولیّن اتوبوسهای مونتاژ شده در سال ۱۲۹۰ شمسی در تهران آغاز بهکار کرد در آن زمان جابجایی مسافــر اکثراً توسط درشکه ، که حدود ۵۰۰ دستگاه بودانجام می گرفت و حدود ۵% جابه جایی مسافر توسط اتوبوسها انجام می گرفت.

در سال ۱۲۹۸و در زمان صدارت وثوق الدوله و با توجه به افزایشنارضایتی مردم از نحوه جابجایی مسافر دولتمردان بر آن شدند. تا با ایجاد یک ادارهبه سازماندهی و نظم بخشیدن به حمل و نقل شهری بپردازند ، بعد از مدتی بحث و تفحصاین اداره در بلدیه (شهرداری) پایه گذاری گردید.

شهرداری مؤظف گردید قوانینی ایجاد نماید تا تسهیلات لازم رابرای مسافران ایجاد نماید این قوانین شامل میزان کرایه ، زمان کار ناوگان ، تثبیت خطوط  و آئین نامه انضباطی بود. در اولین گام شهرداری کلیه اتوبوسها را مؤظف بهدریافت پلاک شناسایی خودرو نمود ودر زمان کریم آقابوذرجمهری ، جهت کنترل خطوط هر خطدارای ناظمی شد تا بر رعایت ناوگان خطوط نظارت نمائید.
در شهریور سال ۱۳۲۰تعداد ۱۰۰ دستگاه اتوبوس در تهران کار می کرد که حدود ۹۰ دستگاه آن بنز بود.

در سال ۱۳۳۰ ، اتوبوسهای « زایس» روسی واردایران شد و در سال ۱۳۳۱ دولت آقای سهیلی اجازه فعالیت شرکتهای خصوصی حمل و نقل را صادرنمود.
باافزایش تقاضای مسافر جهت جابجایی با سرویسهای عمومی خصوصاً اتوبوسها ومحدودیت در افزایش تعداد اتوبوس ، بالانس ناوگان و حجم مسافر تا حد زیادی ناموزونگردید و این امر باعث گردید اتوبوسها ساعتهای زیادی در خطوط مشغول بکار باشندورانندگان نسبت به سرویسهای عمومی و فنی اتوبوسها کم توجه گردند. این کم توجهی بهجایی رسید که در صورتیکه مسافران به رانندگان اعتراض می نمودند باکم توجهی یا اهانترانندگان روبروی می گردیدند این موضوع به مرور زمان باعث نا رضایتی شهروندان گردیدبه حدی که شهروندان دولتمردان را جهت رسیدگی به موضوع تحت فشار قرار دادند.

بالاخره در سال ۱۳۳۱ جهت ساماندهی وضعیت ناوگان اتوبوسرانی ،قانون تأسیس شرکت واحد اتوبوسرانی با سرمایه ۳۰۰ میلیون ریال مصوب گردد.

سازماندهی و افزایش ناوگان بعد از تصویب توسط شرکت واحد شروعگردید بعد از مدتی اتوبوسهای قدیمی از سطح شهر جمع آوری و جایگزین آن اتوبوسهایجدید و همشکل گردید.
اولین خط اتوبوسرانی تهران در ۱۴ تیر ماه سال ۱۳۳۵ با ۸۰دستگاه اتوبوس در مسیر بازار تا میدان امام حسین (ع)
در حضور نمایندگان مجلسشورای ملّی وقت و تعداد ی از وزراء افتتاح گردید تا مهر ماه، سه خط دیگر نیز در سطحشهر آغاز بکار نمود و سال اوّل فعالیت شرکت واحد با تعداد ۱۷۳ اتوبوس و ۵ خط بهپایان رسید.

سیاستهای مختلف دولت وقت با طرحهای همانند اصلاحات ارضی و غرقمراتع و ایجاد شغلهای کاذب ، اغلب کشاورزان را به سمت شهرهای بزرگ سوق داد اینمهاجرت جمعیت از سوی شهرهای حاشیه به سمت شهر اصلی باعث گردید که شهرهای همچونتهران دچار مشکلات بسیاری گردند. از یک سو افراد مهاجر دچار مشکلات فرهنگی واقتصادی و …. گردیده و از سوی دیگر دولت را بر آن داشت تا زیرساختهای لازم را جهترفاه اجتماعی ایجاد نماید.

یکی از زیرساختهای لازم ، حمل و نقل عمومی بود که باید از دوجهت مورد بررسی قرار می گرفت از دیدگاه اول افزایش تعداد ناوگان که نیازمند ایجادکارخانجات تولید خودرو بود که از سال ۱۳۲۱ در ایران آغاز گردیده و در سال ۱۳۴۲ جهتساماندهی با راه اندازی کمپانی ایران ناسیونال به این شرکت واگذار گردید، تولیداتاین کارخانه همانند سابق مونتاژ قطعات خودروی وارداتی با تولید سالیانه یکصد دستگاهدر سال بود.